Synchronicity: หากความบังเอิญมิใช่ความบังเอิญ แต่เป็นร่องรอยของระเบียบที่ลึกกว่าจักรวาล
ลองสมมติว่า Carl Gustav Jung มองเห็นความจริงบางอย่างที่วิทยาศาสตร์ยังอธิบายไม่ได้อย่างครบถ้วน สมมติว่าความบังเอิญที่มีความหมายมิใช่เพียงกลไกการตีความของสมอง แต่เป็นปรากฏการณ์ที่สะท้อนความสัมพันธ์ระดับลึกระหว่างจิตสำนึกกับโครงสร้างของความเป็นจริง และสมมติอีกขั้นว่าแนวคิดเรื่อง morphic resonance ของ Rupert Sheldrake และ implicate order ของ David Bohm ต่างกำลังชี้ไปยังความจริงบางส่วนของสิ่งเดียวกัน หากสมมติฐานเหล่านี้เป็นจริง สิ่งที่ต้องเปลี่ยนแปลงอาจไม่ใช่เพียงทฤษฎีทางจิตวิทยา แต่เป็นวิธีที่มนุษย์เข้าใจเหตุและผล จิตสำนึก ความคิดสร้างสรรค์ และตำแหน่งแห่งที่ของตนเองในจักรวาล (Jung, 1952; Bohm, 1980; Sheldrake, 1988)
1. จักรวาลอาจไม่ได้เชื่อมโยงกันด้วยเหตุและผลเพียงอย่างเดียว
วิทยาศาสตร์สมัยใหม่ประสบความสำเร็จอย่างยิ่งจากการค้นหาความสัมพันธ์เชิงเหตุและผล เราสามารถอธิบายการเคลื่อนที่ของดาว การทำงานของเซลล์ และปฏิกิริยาเคมีผ่านกฎที่ตรวจสอบได้ แต่ลองจินตนาการว่าเหตุและผลมิใช่ภาษาทั้งหมดที่ใช้อธิบายความเป็นจริงได้ หากยังมีความสัมพันธ์อีกประเภทหนึ่ง ซึ่งมิได้ทำให้เหตุการณ์หนึ่งเป็นสาเหตุของอีกเหตุการณ์หนึ่ง แต่ทำให้เหตุการณ์หลายอย่างสอดคล้องกันในเชิงความหมาย
นี่คือแก่นของข้อเสนอเรื่อง Synchronicity ของ Jung ซึ่งเรียกว่า acausal connecting principle หรือหลักการเชื่อมโยงที่ไม่อาศัยเหตุและผลโดยตรง (Jung, 1952, Synchronicity: An Acausal Connecting Principle)
ลองจินตนาการว่าบุคคลหนึ่งกำลังเผชิญวิกฤตทางชีวิต เขาฝันถึงสัญลักษณ์บางอย่างซ้ำ ๆ แล้ววันหนึ่งกลับพบสัญลักษณ์เดียวกันในเหตุการณ์ภายนอกที่ไม่คาดคิด เหตุการณ์นั้นมิได้เพียงทำให้เขาประหลาดใจ แต่กลับช่วยให้เขาเข้าใจความขัดแย้งภายในที่ไม่เคยเข้าใจมาก่อน
หากนี่เป็นเพียงความบังเอิญ สมองอาจเป็นผู้สร้างความเชื่อมโยงขึ้นภายหลัง แต่หากสมมติฐานของ Jung เป็นจริงอย่างเข้มแข็ง ความเป็นไปได้ที่น่าตื่นเต้นกว่าก็คือ ความสัมพันธ์เชิงความหมายอาจเป็นคุณสมบัติของเหตุการณ์บางประเภทในธรรมชาติ มิใช่สิ่งที่จิตมนุษย์สร้างขึ้นฝ่ายเดียว
นั่นจะทำให้เราต้องกลับมาถามว่า เหตุและผลอธิบายได้ครบถ้วนแล้วหรือยังว่าทำไมเหตุการณ์ต่าง ๆ จึงเกิดขึ้นอย่างที่มันเป็น และความสัมพันธ์เชิงความหมายอาจมีสถานะในความเป็นจริงได้หรือไม่ โดยไม่จำเป็นต้องลดทอนมันให้กลายเป็นเหตุและผลแบบเดียวกับที่เราคุ้นเคย
อย่างไรก็ตาม นี่เป็นข้อเสนอเชิงสมมติฐาน ไม่ใช่ข้อสรุปว่าจักรวาลมีหลักการดังกล่าวจริง และยังต้องแยกให้ชัดระหว่างความหมายที่มนุษย์รับรู้กับความสัมพันธ์ทางธรรมชาติที่สามารถทดสอบได้
2. หากจิตกับโลกภายนอกสัมพันธ์กันลึกกว่าที่คิด เส้นแบ่งระหว่างผู้สังเกตกับสิ่งที่ถูกสังเกตจะเปลี่ยนไป
ในชีวิตประจำวัน เรามักมองว่าจิตอยู่ภายในศีรษะ ขณะที่โลกภายนอกดำรงอยู่แยกต่างหาก เราเป็นผู้สังเกต ส่วนจักรวาลเป็นสิ่งที่ถูกสังเกต ความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสองจึงดูเหมือนเป็นเพียงการรับข้อมูลจากภายนอกเข้าสู่สมอง
แต่หาก Synchronicity เป็นปรากฏการณ์จริงในความหมายที่เข้มแข็ง คำถามจะลึกลงไปอีกขั้นว่า จิตสำนึกเป็นเพียงผู้รับรู้ความสัมพันธ์ที่มีอยู่แล้ว หรือมีความสัมพันธ์บางอย่างระหว่างสภาวะภายในของบุคคลกับเหตุการณ์ภายนอก ซึ่งยังไม่อยู่ในแบบจำลองทางวิทยาศาสตร์ที่เรามี
ในกรอบความคิดของ Jung จิตไร้สำนึกมิได้ประกอบด้วยความทรงจำส่วนตัวเท่านั้น แต่ยังมีสิ่งที่เขาเรียกว่า collective unconscious หรือจิตไร้สำนึกร่วม ซึ่งสัมพันธ์กับแม่แบบทางจิต (archetypes) ที่ปรากฏซ้ำในตำนาน ศาสนา ความฝัน และวัฒนธรรมต่าง ๆ (Jung, 1959, The Archetypes and the Collective Unconscious)
หากแนวคิดนี้มีรากฐานในธรรมชาติมากกว่าที่จิตวิทยาปัจจุบันยอมรับ เราอาจต้องพิจารณาความเป็นไปได้ว่า เหตุใดมนุษย์ที่อยู่ห่างไกลกันจึงสร้างสัญลักษณ์หรือตำนานที่มีโครงสร้างคล้ายกันได้ และเหตุใดสัญลักษณ์บางชนิดจึงมีพลังทางอารมณ์อย่างลึกซึ้งในชีวิตของผู้คนที่มีภูมิหลังแตกต่างกัน
คำอธิบายหนึ่งอาจอยู่ที่วิวัฒนาการร่วมของสมองและประสบการณ์มนุษย์ อีกคำอธิบายอาจอยู่ที่การแพร่กระจายทางวัฒนธรรม แต่หากสมมติฐานเรื่องจิตไร้สำนึกร่วมมีความหมายเชิงภววิทยาอย่างแท้จริง คำถามจะขยายไปสู่ความเป็นไปได้ที่จิตของมนุษย์แต่ละคนอาจไม่ได้แยกขาดจากกันอย่างสมบูรณ์ในระดับที่ลึกกว่าประสบการณ์ส่วนตัว
สิ่งนี้ยังไม่ใช่หลักฐานว่าจิตทุกดวงเชื่อมต่อกันผ่านสนามลึกลับ แต่เป็นคำถามที่ท้าทายให้เราระบุให้ได้ว่า ความคล้ายคลึงทางจิตใจเกิดจากกลไกใด และกลไกนั้นมีขอบเขตอยู่ตรงไหน
3. หาก David Bohm ถูกต้อง ความเป็นจริงที่เราเห็นอาจเป็นเพียงส่วนที่คลี่ออกมาจากองค์รวมที่ลึกกว่า
David Bohm เสนอแนวคิด implicate order หรือระเบียบที่พับซ่อนอยู่ เพื่ออธิบายภาพความเป็นจริงที่ลึกกว่าสิ่งปรากฏต่อการสังเกต ในหนังสือ Wholeness and the Implicate Order เขาเสนอให้พิจารณาธรรมชาติในลักษณะที่ส่วนต่าง ๆ มิได้แยกขาดจากองค์รวมอย่างเด็ดขาด (Bohm, 1980)
ลองนึกถึงภาพโฮโลแกรม ซึ่งส่วนย่อยสามารถเก็บข้อมูลเกี่ยวกับภาพรวมไว้ได้ในลักษณะเฉพาะ แม้ภาพที่สร้างขึ้นจากส่วนย่อยจะไม่เหมือนกับภาพที่ได้จากแผ่นทั้งหมดอย่างสมบูรณ์ก็ตาม นี่เป็นเพียงอุปมาเพื่อช่วยทำความเข้าใจแนวคิดของ Bohm ไม่ใช่หลักฐานว่าโครงสร้างของจักรวาลทำงานเหมือนโฮโลแกรมทุกประการ
หากสมมติว่าแนวคิดเรื่องระเบียบที่พับซ่อนอยู่สามารถอธิบายธรรมชาติได้ในวงกว้างจริง สิ่งที่เราเรียกว่าเหตุการณ์แยกจากกันอาจเป็นเพียงการปรากฏของกระบวนการที่ลึกกว่า ซึ่งมีความเชื่อมโยงกันในระดับที่เราไม่สามารถสังเกตเห็นโดยตรง
เมื่อมองจากกรอบนี้ Synchronicity อาจถูกตั้งคำถามใหม่ว่า ความสอดคล้องระหว่างสภาวะจิตใจกับเหตุการณ์ภายนอกเป็นเพียงการตีความย้อนหลัง หรือเป็นปรากฏการณ์ที่เกิดจากโครงสร้างของความเป็นจริงบางระดับที่ยังไม่ถูกค้นพบ
แต่มีข้อแตกต่างสำคัญที่ต้องรักษาไว้: Bohm มิได้พิสูจน์ว่า Synchronicity มีอยู่จริง และกลศาสตร์ควอนตัมก็ไม่ได้แสดงว่าความคิดของบุคคลสามารถบังคับให้เหตุการณ์ภายนอกเกิดขึ้นตามความต้องการได้ การนำสองแนวคิดมาเชื่อมกันจึงเป็นการสร้างสมมติฐานเพื่อสำรวจ ไม่ใช่การอ้างว่าฟิสิกส์ยืนยัน Jung แล้ว
ถึงกระนั้น หากวันหนึ่งมีทฤษฎีที่อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างจิตกับธรรมชาติได้อย่างมีหลักฐานรองรับจริง ผลสะเทือนจะสำคัญอย่างยิ่ง เพราะเราอาจต้องทบทวนภาพของจักรวาลที่ประกอบด้วยวัตถุแยกส่วน และหันมาพิจารณาความสัมพันธ์ในฐานะองค์ประกอบพื้นฐานของความเป็นจริงด้วย
4. หาก Rupert Sheldrake ถูกต้อง ความทรงจำของธรรมชาติอาจไม่ได้อยู่เฉพาะในสมอง
Sheldrake เสนอสมมติฐาน morphic resonance ว่ารูปแบบที่เกิดขึ้นในอดีตอาจมีอิทธิพลต่อการเกิดรูปแบบคล้ายกันในภายหลัง ผ่านสิ่งที่เขาเรียกว่า morphic fields (Sheldrake, 1988, The Presence of the Past)
หากสมมติฐานนี้เป็นจริง ความหมายของคำว่า “ความทรงจำ” จะเปลี่ยนไปอย่างมาก เพราะความทรงจำอาจไม่จำกัดอยู่ที่เครือข่ายประสาทในสมองหรือข้อมูลที่ถ่ายทอดผ่านยีนและวัฒนธรรมเท่านั้น แต่อาจมีหลักการบางอย่างที่ทำให้รูปแบบในธรรมชาติมีแนวโน้มเกิดซ้ำผ่านกลไกที่วิทยาศาสตร์ยังไม่เข้าใจ
ลองพิจารณาว่าทำไมรูปแบบบางอย่างจึงเกิดซ้ำในธรรมชาติ ทำไมระบบที่มีองค์ประกอบจำนวนมากจึงสามารถจัดระเบียบตัวเองได้ และเหตุใดสิ่งมีชีวิตจึงสามารถพัฒนารูปแบบที่ซับซ้อนผ่านกระบวนการวิวัฒนาการ
วิทยาศาสตร์กระแสหลักมีคำอธิบายที่ผ่านการศึกษามาอย่างมากสำหรับปรากฏการณ์เหล่านี้ ตั้งแต่พันธุกรรม การคัดเลือกโดยธรรมชาติ การพัฒนาของตัวอ่อน ไปจนถึงการจัดระเบียบตัวเองของระบบที่ซับซ้อน Sheldrake เสนอคำอธิบายเพิ่มเติมที่กว้างกว่านั้น แต่สมมติฐานของเขายังไม่ได้รับการยืนยันอย่างน่าเชื่อถือตามมาตรฐานหลักฐานทางวิทยาศาสตร์
หากในอนาคตพบหลักฐานที่ทำซ้ำได้และแสดงว่ามีอิทธิพลลักษณะดังกล่าวจริง ผลที่ตามมาจะไม่ใช่เพียงการเพิ่มทฤษฎีอีกหนึ่งทฤษฎีเข้าไปในชีววิทยา แต่จะบังคับให้เราต้องระบุใหม่ว่า อะไรคือกลไกที่ทำให้รูปแบบต่าง ๆ ถูกเก็บรักษาและส่งผ่านในธรรมชาติ
อย่างไรก็ตาม ต่อให้สมมติฐานนี้เป็นจริง ก็ยังไม่อาจสรุปโดยอัตโนมัติว่าเหตุการณ์บังเอิญในชีวิตมนุษย์เกิดจาก morphic resonance จำเป็นต้องมีหลักฐานเชื่อมโยงระหว่างกลไกที่เสนอไว้กับ Synchronicity โดยตรง
5. หาก Synchronicity เป็นจริง ความคิดสร้างสรรค์อาจไม่ใช่การประดิษฐ์สิ่งใหม่จากความว่างเปล่า
นี่คือจุดที่แนวคิดดังกล่าวน่าสนใจเป็นพิเศษสำหรับศิลปิน นักเขียน นักดนตรี และนักออกแบบ
โดยทั่วไป เรามักคิดว่าความคิดสร้างสรรค์เกิดจากการนำประสบการณ์ ความรู้ และจินตนาการมาผสมผสานกัน แต่ประสบการณ์ของผู้สร้างงานจำนวนมากกลับมีลักษณะคล้ายกับการค้นพบมากกว่าการประดิษฐ์ พวกเขาอาจรู้สึกว่ารูปทรงหนึ่ง บทเพลงหนึ่ง หรือความคิดหนึ่ง “มาถึง” ในช่วงเวลาที่เหมาะสม ทั้งที่ไม่สามารถอธิบายกระบวนการทั้งหมดที่ทำให้มันเกิดขึ้นได้
นักวิทยาศาสตร์ก็พบประสบการณ์คล้ายกัน เมื่อคำตอบที่ค้นหามานานปรากฏขึ้นอย่างฉับพลันหลังจากผ่านช่วงเวลาของการคิดอย่างหนักและการพักจากปัญหา กระบวนการฟักตัวของความคิด (incubation) และการหยั่งรู้ (insight) เป็นหัวข้อที่มีการศึกษาทางจิตวิทยาอย่างจริงจัง (Wallas, 1926; Kounios & Beeman, 2014, “The Cognitive Neuroscience of Insight”)
แต่หาก Synchronicity มีอยู่จริงในความหมายที่ลึกกว่าแค่กลไกทางความคิด เราอาจตั้งสมมติฐานได้อีกขั้นว่า การค้นพบสิ่งใหม่มิได้ขึ้นอยู่กับสิ่งที่เกิดขึ้นภายในสมองเพียงอย่างเดียว แต่สัมพันธ์กับวิธีที่บุคคลเผชิญโลกภายนอกด้วย
ในภาพเช่นนี้ ศิลปินไม่ได้เพียงมองวัตถุแล้วนำมาดัดแปลง เขาอาจค้นพบความสัมพันธ์ที่ซ่อนอยู่ในสิ่งธรรมดา ซึ่งไม่เคยมีความหมายเช่นนั้นสำหรับเขามาก่อน การเดินผ่านอาคารเก่า การได้ยินเสียงจากถนน หรือการพบภาพที่ไม่เกี่ยวข้องกับงานโดยตรง อาจเปิดประตูสู่รูปแบบใหม่ที่เปลี่ยนทิศทางของผลงานทั้งหมด
หากสิ่งนี้เป็นมากกว่าการตีความย้อนหลัง ความคิดสร้างสรรค์ก็อาจต้องได้รับการศึกษาในฐานะปรากฏการณ์ที่สัมพันธ์กับทั้งผู้สร้างและสภาพแวดล้อมของเขา โดยไม่ด่วนสรุปว่ามีแรงลึกลับส่งความคิดมาให้
นัยสำคัญที่สุดคือ การสร้างสรรค์อาจไม่ได้เกิดจากความสามารถในการควบคุมทุกสิ่ง แต่เกิดจากการเตรียมตัวอย่างลึกซึ้งจนเราสามารถมองเห็นสิ่งที่ไม่เคยเห็นมาก่อน ส่วน Synchronicity จะมีบทบาทเชิงวัตถุวิสัยมากกว่าการรับรู้ของบุคคลหรือไม่ ยังคงเป็นคำถามที่ต้องพิสูจน์แยกต่างหาก
6. หากความบังเอิญมีโครงสร้างจริง เราอาจต้องนิยามคำว่า “ความหมาย” ใหม่
ปัญหาหนึ่งของโลกสมัยใหม่คือ เรามักแยกสิ่งที่วัดได้ออกจากสิ่งที่มีความหมาย ราวกับว่าความหมายเป็นเพียงความรู้สึกส่วนตัว ขณะที่ความจริงเป็นสิ่งที่มีอยู่โดยไม่ขึ้นกับมนุษย์
แต่หาก Synchronicity เป็นปรากฏการณ์จริง ความสัมพันธ์ระหว่างความหมายกับความจริงจะกลายเป็นปัญหาทางปรัชญาที่ลึกยิ่งขึ้น
สมมติว่าบุคคลหนึ่งกำลังตัดสินใจครั้งสำคัญ แล้วพบเหตุการณ์ที่มีความสอดคล้องกับความขัดแย้งภายในของตนอย่างน่าประหลาด เหตุการณ์นั้นอาจเปลี่ยนวิธีที่เขามองชีวิตได้อย่างแท้จริง แม้จะไม่มีหลักฐานว่ามันเกิดขึ้นเพื่อบอกให้เขาตัดสินใจทางใดทางหนึ่ง
หากมีหลักฐานเพิ่มเติมในอนาคตว่าความสอดคล้องบางประเภทมีรูปแบบที่ไม่อาจอธิบายได้ด้วยความน่าจะเป็นและกลไกที่ทราบอยู่ เราอาจต้องพิจารณาว่าความหมายมีความสัมพันธ์กับโครงสร้างของเหตุการณ์ในธรรมชาติอย่างไร
แต่การค้นพบเช่นนั้นจำเป็นต้องผ่านการทดสอบที่ออกแบบอย่างรัดกุม ต้องกำหนดล่วงหน้าว่าความสอดคล้องแบบใดนับเป็นหลักฐาน เปรียบเทียบกับความน่าจะเป็นพื้นฐาน และทำซ้ำโดยนักวิจัยอิสระ มิฉะนั้นความหมายที่เกิดขึ้นภายหลังอาจถูกเข้าใจผิดว่าเป็นหลักฐานของความสัมพันธ์ที่มีอยู่จริง
สิ่งที่น่าสนใจจึงไม่ใช่การยกเลิกเหตุผล แต่คือการตั้งคำถามว่า เหตุผลและวิธีการทางวิทยาศาสตร์ในปัจจุบันสามารถตรวจสอบคำถามเกี่ยวกับความหมายได้มากเพียงใด และเราจำเป็นต้องพัฒนาวิธีตรวจสอบแบบใด หากต้องการแยกปรากฏการณ์จริงออกจากความบังเอิญที่จิตใจมนุษย์สร้างความหมายขึ้นภายหลัง
7. หากสมมติฐานทั้งหมดเป็นจริงพร้อมกัน ภาพของมนุษย์และจักรวาลจะเปลี่ยนไปอย่างไร
ลองผลักสมมติฐานให้ไกลที่สุด โดยสมมติว่า Synchronicity ของ Jung, morphic resonance ของ Sheldrake และ implicate order ของ Bohm ต่างมีส่วนอธิบายความจริงคนละด้าน และในอนาคตมีหลักฐานเชื่อมโยงระหว่างแนวคิดเหล่านี้ได้จริง
ผลที่ตามมาอาจเป็นการเปลี่ยนแปลงระดับกรอบความคิดอย่างน้อยสามประการ
ประการแรก เราอาจต้องเลิกมองจักรวาลเป็นเพียงการรวมตัวของสิ่งต่าง ๆ ที่แยกจากกันอย่างเด็ดขาด และให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ระหว่างส่วนย่อยกับองค์รวมมากขึ้น ไม่ใช่เพราะทุกสิ่งจำเป็นต้องเชื่อมถึงกันด้วยกลไกเดียว แต่เพราะความสัมพันธ์อาจเป็นองค์ประกอบพื้นฐานที่เราเคยมองข้าม
ประการที่สอง เราอาจต้องทำความเข้าใจจิตสำนึกในฐานะปัญหาที่ยังเปิดอยู่ แทนที่จะถือว่าคำอธิบายทางประสาทวิทยาในปัจจุบันได้ตอบคำถามทุกข้อแล้ว ทั้งนี้ การค้นพบว่าจิตสำนึกมีคุณสมบัติที่ยังอธิบายไม่ได้ก็ไม่ได้หมายความว่าจิตจะสามารถควบคุมสสารหรือสื่อสารข้ามระยะทางได้โดยอัตโนมัติ
ประการที่สาม ความคิดสร้างสรรค์อาจได้รับการพิจารณาใหม่ในฐานะกระบวนการที่เกิดจากการปฏิสัมพันธ์ระหว่างความรู้เดิม จิตไร้สำนึก สภาพแวดล้อม และความสามารถในการรับรู้รูปแบบที่ยังไม่มีใครสังเกตเห็น ความบังเอิญอาจมีบทบาทเป็นตัวเปิดโอกาสให้เกิดการค้นพบ แม้ยังไม่มีหลักฐานว่ามันเป็นกลไกเหนือเหตุและผลก็ตาม
อย่างไรก็ตาม แม้สมมติฐานทั้งสามจะได้รับการยืนยันบางส่วน ก็ไม่ได้หมายความว่ามันเป็นทฤษฎีเดียวกัน หรือว่าทุกเหตุการณ์ในชีวิตมีความหมายที่ถูกกำหนดไว้ล่วงหน้า ข้อสรุปเช่นนั้นจะต้องอาศัยหลักฐานเพิ่มเติมอีกมาก
บทสรุป: บางทีคำถามที่สำคัญที่สุดอาจไม่ใช่ว่าจักรวาลส่งสัญญาณหรือไม่
หาก Synchronicity เป็นจริงในความหมายที่ Jung เสนอ มันจะเป็นมากกว่าความบังเอิญที่ทำให้เราประหลาดใจ เพราะมันจะท้าทายสมมติฐานเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างจิตใจกับโลกภายนอก และทำให้เราต้องสำรวจว่าความหมายมีสถานะอย่างไรในโครงสร้างของความเป็นจริง
หากแนวคิดของ Bohm ช่วยเปิดเผยระเบียบที่ลึกกว่าสิ่งปรากฏ และหากสมมติฐานของ Sheldrake สามารถพิสูจน์ได้ว่ารูปแบบในธรรมชาติมีอิทธิพลข้ามเวลาในลักษณะที่ยังไม่เป็นที่รู้จัก เราอาจต้องขยายกรอบความเข้าใจเกี่ยวกับความสัมพันธ์ การจัดระเบียบ และความทรงจำของธรรมชาติอย่างจริงจัง
แต่ทั้งหมดนี้ยังเป็นการสำรวจภายใต้เงื่อนไขสมมติ มิใช่ข้อเท็จจริงที่วิทยาศาสตร์ยืนยันแล้ว
สิ่งที่เราทำได้ในปัจจุบันคือเปิดพื้นที่ให้กับคำถามโดยไม่รีบเปลี่ยนคำถามให้เป็นคำตอบ เราสามารถยอมรับว่าความบังเอิญบางอย่างเปลี่ยนชีวิตเราได้ ขณะเดียวกันก็ยอมรับว่าเรายังไม่รู้ว่าความหมายเหล่านั้นเกิดจากกลไกใด
และหากวันหนึ่งมีหลักฐานที่แข็งแรงพอจะยืนยันว่า Synchronicity เป็นปรากฏการณ์ของธรรมชาติจริง การค้นพบที่สำคัญที่สุดอาจไม่ใช่การพิสูจน์ว่าจักรวาลกำลังส่งข้อความถึงมนุษย์ แต่คือการค้นพบว่า ภาพความเป็นจริงที่เราสร้างขึ้นนั้นยังไม่สมบูรณ์ และความสัมพันธ์บางประเภทที่เราเคยมองว่าเป็นเพียงความบังเอิญ อาจสมควรได้รับการศึกษาด้วยวิธีที่ลึกซึ้งและแม่นยำกว่าเดิม (Jung, 1952; Bohm, 1980; Sheldrake, 1988; Combs, 2011)
#Siamstr #nostr #philosophy